به گزارش خبرنگار پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، طرح ویژه حفاظت و احیای بافت تاریخی شهر همدان، ۱۳ بهمن ماه سال جاری در نوزدهمین جلسه شورایعالی شهرسازی و معماری ایران با هدف اجرای ماده ۳ قانون حمایت از مرمت و احیای بافت تاریخی- فرهنگی طرح شد و به تصویب اعضای شورایعالی رسید. این طرح، از جمله طرحهایی است که هدف آن صیانت از کهنترین و ارزشمندترین بافتهای تاریخی کشور و ارتقای کیفیت زیست شهری است.
مراحل بررسی و تصویب طرح ویژه حفاظت و احیای بافت تاریخی همدان در استان و شورای عالی شهرسازی
قرارداد «طرح ویژه حفاظت و احیاء بافت تاریخی شهر همدان » به کارفرمایی ادارۀ کل راه و شهرسازی استان همدان ۱۵ شهریور ۱۴۰۱ منعقد شد و با طرح در جلسات متعدد کمیته راهبری در استان با نظارت دفتر ترویج معماری، طراحی شهری و بافتهای واجد ارزش در تاریخ ۲ اسفند ۱۴۰۳ در کمیسیون ماده ۵ استان همدان مصوب شد. همچنین در تاریخی ۶ تیر ۱۴۰۴ به تایید شورای برنامه ریزی و توسعه استان رسید.
این طرح در نهایت بعد از بررسیهای نهایی در کمیته فنی شماره ۳ در جلسه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ارایه شد.
حفاظت حداکثری از تپه جهانی هگمتانه
در محتوای این طرح، حفاظت حداکثری از تپه ثبت جهانی هگمتانه و رعایت کلیه ضوابط حفاظتی ملی و بینالمللی بهعنوان محور اصلی مورد تأکید قرار گرفته است. همچنین احیای منظر طبیعی رودخانه آلوسجرد و عملیاتیسازی پیشنهادهای طرح مطالعاتی رودخانههای شهر همدان، بهعنوان یکی از اولویتهای اجرایی طرح اشاره شد.
تدقیق ضوابط ارتفاعی و ساماندهی نظام جمعآوری و دفع آبهای سطحی
تدقیق ضوابط ارتفاعی با رویکرد انطباق با ضوابط حفاظتی وزارت میراث فرهنگی، صیانت از حقوق شهروندان، رعایت الزامات پدافند غیرعامل، ساماندهی نظام جمعآوری و دفع آبهای سطحی و پیشبینی سازوکارهای جبران محدودیتهای توسعه، از دیگر رویکردهای کلیدی این طرح بهشمار میرود.
احیای سکونت و تقویت حیات شهری در بافت تاریخی همدان
اعضای شورای عالی شهرسازی و معماری کشور ضمن تأکید بر پایبندی به تعهدات بینالمللی در حفاظت از میراث جهانی هگمتانه، بر ضرورت احیای سکونت و تقویت حیات شهری در بافت تاریخی که حدود ۱۰.۲ درصد جمعیت شهر همدان را در خود جای داده، تأکید کردند.
احیای پروژه های پیشران احیای سکونت و رونق گردشگری در همدان
در این راستا، اجرای پروژههای پیشران احیای سکونت، شکلدهی زنجیره گردشگری مبتنی بر پیوند ارزشهای تاریخی، طبیعی و فرهنگی شهر و پیرامون آن، هماهنگی کامل طرح ویژه با اسناد فرادست شامل طرح جامع و تفصیلی شهر همدان، و تکمیل پیشنهادات در نظام معابر شعاعی منتهی به هسته تاریخی شهر در جهت برنامهریزی برای آرامسازی ترافیکی، اولویتدهی به حملونقل عمومی، توسعه شبکههای پیادهمدار محدوده بافت مورد توجه ویژه قرار گرفت.
این گزارش حاکی است، در خصوص ضوابط و مقررات معماری و ساماندهی سیما و منظر شهری بر پنج پهنه پیشنهاد شده طرح، بهعنوان الزامات تحققپذیری اهداف طرح اشاره شد.
تشکیل ساختار تشکیلاتی و تخصصی برای اجرای طرح
در نهایت، شورای عالی شهرسازی و معماری کشور، ایجاد ساختار تشکیلاتی و تخصصی متناسب جهت اجرای «طرح ویژه حفاظت و احیای بافت تاریخی همدان» را با قید فوریت، برای شهرداری بافت تاریخی همدان ضروری دانست و تکمیل پیشنهادهای طرح بر این اساس را مورد تأکید قرار داد.
اهمیت بافت تاریخی همدان با مساحت حدود ۸.۵ هکتاری شهر
گفتنی است، بافت تاریخی شهر همدان با مساحتی در حدود ۵۱۸ هکتار که ۸.۳۵ درصد از مساحت شهر را به خود اختصاص داده، از شاخصترین مجموعههای سکونتگاهیِ با سابقه تاریخی و هویتی دارای اهمیت در ایران است.
ثبت جهانی تپه هگمتانه بهعنوان یکی از کهنترین سکونتگاههای شهری جهان، جایگاه ممتاز همدان را در نظام میراث فرهنگی جهانی تثبیت کرده و ضرورت حفاظت همهجانبه از ساختار تاریخی شهر را دوچندان ساخته است. بخش بزرگی از بافت تاریخی شهر همدان در قسمت مرکزی شهر و تحتتأثیر عوامل مختلف اجتماعی، اقتصادی، جغرافیایی، سیاسی، فرهنگی در طول تاریخ شکل گرفته که به لحاظ کالبدی انسجام کلی گذشتۀ خود را حفظ کرده است.
وجود عناصر شاخصی چون تپههای باستانی هگمتانه و مصلی، رودخانههای تاریخی، بازار و راستههای سنتی، میدان امام و مجموعهای از بناهای شاخص شامل مسجد جامع همدان، آرامگاههای بوعلی سینا و باباطاهر، حمامها، کاروانسراها و خانههای تاریخی، این محدوده را به هسته هویتی شهر تبدیل کرده است.